Του Dries Buytaert, ιδρυτή του Drupal
Τα πλαίσια δημόσιων προμηθειών λογισμικού σπάνια κεντρίζουν το ενδιαφέρον. Αυτή τη φορά, όμως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να προτείνει τον Νόμο Cloud and AI Development Act (CADA), και ο τρόπος με τον οποίο θα αντιμετωπίσει τον Ανοιχτό Κώδικα θα έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες για κάθε σχετικό έργο και επιχείρηση που δραστηριοποιείται στην Ευρώπη. Αυτή είναι μια από εκείνες τις στιγμές όπου οι λεπτομέρειες μετράνε.
Το πρόβλημα: 4% για το πιο κρίσιμο στοιχείο
Το ισχύον Cloud Sovereignty Framework,της ΕΕ αξιολογεί τους παρόχους λογισμικού βάσει οκτώ αξόνων με σταθμισμένους συντελεστές. Ο άξονας που αφορά τον Ανοιχτό Κώδικα — η λεγόμενη Τεχνολογική Κυριαρχία (SOV-6) — αντιστοιχεί στο 15% της συνολικής βαθμολογίας. Εντός αυτού, όμως, η ανοιχτή αδειοδότηση είναι μόνο ένας από τέσσερις επιμέρους παράγοντες. Το αποτέλεσμα είναι αποκαλυπτικό: το γεγονός ότι ένα λογισμικό είναι open source συνεισφέρει περίπου 4% στη συνολική βαθμολογία κυριαρχίας ενός παρόχου.
Ο Dries Buytaert, ιδρυτής του Drupal, θέτει το ερώτημα με αφοπλιστική απλότητα: «Σας φαίνεται σωστό; Το μοναδικό χαρακτηριστικό που εγγυάται διαρκή κυριαρχία να ισοδυναμεί με ένα στρογγυλοποιημένο σφάλμα;»
Ένα ιστορικό παράδειγμα που τα λέει όλα
Η εξαγορά του Skype από την eBay το 2005 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Πριν από την εξαγορά, η υπηρεσία ικανοποιούσε κάθε κριτήριο ψηφιακής κυριαρχίας. Μετά, όλα αυτά κατέρρευσαν σε μια νύχτα. Αν το Skype ήταν Ανοιχτός Κώδικας, κανείς δεν θα μπορούσε να αφαιρέσει το δικαίωμα χρήσης, τροποποίησης ή ανεξάρτητης συντήρησής του — ανεξάρτητα από το ποιος εξαγόραζε την εταιρεία. Αυτό το δικαίωμα είναι μόνιμο. Η ευρωπαϊκή έδρα μιας εταιρείας δεν είναι.
Αυτή ακριβώς είναι η ουσία: η αδειοδότηση δεν είναι απλώς ένας παράγοντας ανάμεσα σε πολλούς. Είναι θεμελιώδης διαφορά. Τα υπόλοιπα κριτήρια — δικαιοδοσία, υποδομή, έδρα — μπορούν να αλλάξουν ή να αναιρεθούν. Η ανοιχτή αδειοδότηση όχι.
Η πρόταση: Προαπαιτούμενο, όχι βαθμολογημένο κριτήριο
Το Πλαίσιο ορίζει ήδη επίπεδα εγγύησης κυριαρχίας, τα λεγόμενα SEAL levels, που κυμαίνονται από SEAL-0 (ανύπαρκτη κυριαρχία) έως SEAL-4 (πλήρης ευρωπαϊκός έλεγχος χωρίς εξωτερικές εξαρτήσεις). Για κάθε άξονα, οι αρμόδιες αρχές θέτουν ένα ελάχιστο επίπεδο· όποιος πάροχος πέσει κάτω από αυτό αποκλείεται αυτομάτως. Πρόκειται, ουσιαστικά, για μηχανισμό αυστηρών προϋποθέσεων.
Η πρόταση είναι ξεκάθαρη: η αδειοδότηση Ανοιχτού Κώδικα να καταστεί προαπαιτούμενο για τα ανώτερα επίπεδα SEAL, και να αφαιρεθεί εντελώς από τον υπολογισμό της βαθμολογίας. Στην πράξη:
- SEAL-3 και άνω — Υποχρεωτικά Ανοιχτός Κώδικας: το λογισμικό μπορεί να διακλαδωθεί και να συντηρηθεί ανεξάρτητα. Η κυριαρχία επιβιώνει κάθε εξαγοράς.
- SEAL-2 — Επιτρέπεται και ιδιόκτητο ευρωπαϊκό λογισμικό, αν και παραμένει δομικά ευάλωτο.
- SEAL-1 — Δεν τίθεται καμία απαίτηση αδειοδότησης.
Ναι, αυτό θα αποκλείει πολλούς ιδιόκτητους παρόχους. Αλλά η ειλικρίνεια επιβάλλεται: το ιδιόκτητο λογισμικό δεν προσφέρει κυριαρχία που αντέχει στον χρόνο.
Το αντιδιαισθητικό συμπέρασμα
Ένα από τα πιο τολμηρά επιχειρήματα του άρθρου: μια κυβέρνηση που εκτελεί Ανοιχτό Κώδικα σε υποδομή AWS (αμερικανική εταιρεία) βρίσκεται σε ουσιαστικά ισχυρότερη θέση από μια κυβέρνηση που χρησιμοποιεί ιδιόκτητο λογισμικό σε ευρωπαϊκό cloud. Η λογική είναι απλή: αν η AWS αποτελέσει πρόβλημα — λόγω του αμερικανικού CLOUD Act, γεωπολιτικών εντάσεων ή αλλαγών πολιτικής — η κυβέρνηση μπορεί να μεταφέρει το ίδιο ακριβώς λογισμικό σε ευρωπαϊκό πάροχο. Η αλλαγή υποδομής είναι δύσκολη· η αλλαγή λογισμικού είναι πολύ πιο δύσκολη.
Το ιδανικό, βεβαίως, παραμένει ο Ανοιχτός Κώδικας σε κυρίαρχο ευρωπαϊκό cloud. Η ιεράρχηση, όμως, είναι σαφής: πρώτα η αδειοδότηση, μετά η υποδομή.
Εν κατακλείδι
Οι βαθμολογίες υπάρχουν για να συγκρίνουν συμβιβασμούς. Τα προαπαιτούμενα υπάρχουν για να ορίζουν τι είναι αδιαπραγμάτευτο. Ο Ανοιχτός Κώδικας δεν είναι απλώς ένας παράγοντας στο παζλ της ψηφιακής κυριαρχίας — είναι η θεμέλια λίθος της. Η ΕΕ, μέσω του CADA, έχει μπροστά της μια σπάνια ευκαιρία να το θεσμοθετήσει σωστά. Να το αντιμετωπίσει ως «4% της βαθμολογίας» θα ισοδυναμούσε με ιστορική παράλειψη.
Πηγή άρθρου: https://dri.es/the-sovereignty-prerequisite